(#040) “Ο Κύων… VIII – Ρίζα νηστείας το Σα”

Η ρίζα “Σα” έρχεται από τον τρόπο που οι βοσκοί διευθετούν το κοπάδι τους. Οι βοσκοί για να διευθύνουν το κοπάδι τους φωνάζουν το επιφώνημα σαα..σσα..ζα,σς ή ζ..,

To Σαόω και όλες οι σημασίες του σα-όω έχουν απόλυτη σχέση με την ασφάλεια του κοπαδιού. Σχετικό τυγχάνει το ξιου-ξιου, προς αποσόβηση πτηνών.
Επίσης σχετίζεται με το να σώσω από θάνατο, να διατηρώ ζώντα, να διαφυλάττω, να διατηρώ κάτι ασφαλές, να ενθυμούμαι. Οι βοσκοί έπρεπε να θυμούνται όλα τα ζώα τους πολύ καλά, ώστε το βράδυ όταν τα μάντρωναν να παρατηρούν χωρίς μέτρημα και λάθη αν έλειπε κάποιο. Από όλες αυτές τις σημασίες έρχονται και άλλες λέξεις όπως σώος, σωστός, σωσίβιον, σωμός, σωτήρ, Σωκράτης.

Το “Σείω” έρχεται από το σαόω που γίνεται σάω και μετά σα και ίημι, που σημαίνει θέτω σε κίνηση, και μαζί με τη ρίζα ι γίνεται σα-ί-ω και μετά, σαίω που είναι όμοιο με το σείω, που δηλώνει ζωική κίνηση.
Χρησιμοποιείται επί ανθρώπου που χορεύει, όταν ανακινώ ή ταράζω ή θορυβώ, ή όταν κατηγορώ ψευδώς αλλά και όταν πάσχω σεισμό. Έτσι παράγονται λέξεις όπως διάσεισις, σεισάχθια (άχος), σεισίχθων (χθων), σείστρο.

Το “Σίτος” παράγεται από το σείω, όταν το ει γίνεται ι, αφού κατά το λίχνισμα σείεται συνεχώς όπως τα στάχυα στον άνεμο. Από δώ παράγονται οι λέξεις το σιτάρι, το κριθάρι, χόρτο, ο άρτος, η τροφή αλλά και η σίτευσις και τα ρήματα σιτεύω και παρασιτεύω.

Το “Νηστεύω” δε, έρχεται από την άρνηση νη και το σιτεύω και σημαίνει αποχή από τροφή εξού και η λέξη νηστεία.

Ερήνη, παραδοσιακό Τήλου
Ερήνη που’σουν το πουρνό
που’σουν το, που’σουν το, που’σουν το μεσημέρι
Που’σουν το ηλιοβασίλεμα
Νερατζο, νερατζο, νερατζοφιλημένη
Μάνα νερό δεν είχαμε
μανά δι, μανά δι, μανά διψά την είχα
Και πιάνω το αργυροσταμνί
το μαστρα, το μαστρα, το μαστραπά στο χέρι
Και πάω στην αγιά πηγή
να πιω και να πιω και να πιω και να γεμίσω
Κι απού πια για που γέμισα
κι απού θε, κι απού θε, κι απού θελα να φύγω
Βρισκώ το νιο και κίθεντο
στη βρύ, και στη βρύση και στη βρύση και κοιμάτο
Για σήκου νιε να πιεις νερό
να φας και να φας και να φας και αφράτο μήλο
Να μυριστείς βασιλικό
ν’αναστη, ν’αναστη, ν’αναστηθεί η ψυχή σου
Και πήραν τ’άστρι το νερό
τα νέφη, τα νέφη, τα νέφη το πηγάδι
Πηράν και το σταμνάκι μου
οι νυχτο, οι νυχτο, οι νυχτοπαρωρίτες

Leave Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.